De Europese Green Deal zet een ambitieuze koers uit voor een klimaatneutraal Europa in 2050. Om dit te bereiken, streeft de EU ernaar de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met ten minste 55 % te verminderen (ten opzichte van het niveau van 1990) en de overgang naar een circulaire economie te versnellen, waardoor afval en het verbruik van hulpbronnen drastisch worden verminderd. De bouwsector staat centraal in deze transformatie-uitdaging:
- “Zij is verantwoordelijk voor 50 % van alle grondstoffen die in de EU worden gewonnen
- en is verantwoordelijk voor 35 % van het totale afval in de Unie”
Deze cijfers onderstrepen de dringende noodzaak om opnieuw na te denken over hoe we bouwen, slopen en materialen hergebruiken in de hele waardeketen.
CEMLOOP XL: een industriële oplossing voor een circulaire, koolstofarme toekomst
CEMLOOP XL pakt deze uitdaging rechtstreeks aan door een innovatief industrieel proces te introduceren dat het volgende combineert:
- Circulaire recyclage van vezelcementafval afkomstig van de bouw en sloop
- Met een geavanceerde technologie voor koolstofafvang en -gebruik (CCU) die de cementachtige eigenschappen van het materiaal herstelt met behulp van rookgassen uit cementovens
Deze gesloten kringloopbenadering maakt de productie van koolstofarm cement uit afval mogelijk, terwijl de CO₂-uitstoot en de behoefte aan natuurlijke grondstoffen aanzienlijk worden verminderd. Op deze manier bewijst CEMLOOP XL dat industriële prestaties, circulariteit en klimaatambitie hand in hand kunnen gaan.
- Innovatieve technologie
Twee processen, één doel
CEMLOOP XL omvat twee processen die in België worden uitgevoerd:
RFCP-productie
Etex implementeert in samenwerking met een recyclagebedrijf een nieuw proces dat vezelcementafval afkomstig van zijn eigen productielijnen en de bredere bouwsector omzet in een fijn poeder, Recycled Fibre Cement Paste (RFCP) genaamd. Door dit materiaal opnieuw in de bouwketen te integreren, voorkomt het proces dat het op stortplaatsen terechtkomt en dat het wordt gedowncycled naar laagwaardige toepassingen. Momenteel wordt in Hemiksem een nieuwe recyclagefabriek gebouwd, die naar verwachting midden 2026 zal worden opgeleverd.
CCLIX
In zijn cementfabriek in Lixhe upcycled Heidelberg Materials de RFCP. Door middel van een proces dat bekend staat als geforceerde carbonatatie, een door het bedrijf ontwikkelde technologie, wordt kooldioxide uit de rookgassen van de oven in contact gebracht met de RFCP en reageert dit tot gecarbonateerde RFCP (cRFCP). Dit materiaal krijgt zijn cementachtige eigenschappen terug en wordt een hoogwaardige secundaire grondstof die klinker gedeeltelijk kan vervangen bij de productie van koolstofarm cement. Op de locatie in Lixhe wordt een speciale carbonatatiereactor gebouwd, die naar verwachting eind 2028 in gebruik zal worden genomen.
- Milieuvoordelen
Door de kringloop voor de productie van vezelcement te sluiten, leidt het CEMLOOP XL-project tot de volgende belangrijke milieuvoordelen:
Circulair model
Het opzetten van een echt circulair model voor de productie van vezelcement, waardoor Etex de markt kan voorzien van circulaire bouwproducten, met een gehalte gerecycleerde materialen van meer dan 20% en een gemiddelde CO₂-voetafdruk die 15% lager ligt voor deze nieuwe vezelcementproducten.
Afvalverwerking
CEMLOOP XL maakt het mogelijk om storten of downcycling van vezelcementafval (60.000 ton per jaar) te elimineren.
Besparing van grondstoffen
Het verminderen van de natuurlijke grondstoffen die worden gebruikt bij de cementproductie (voornamelijk kalksteen) met ten minste 25%, aangezien klinker in het uiteindelijke cement wordt vervangen door gecarbonateerd RFCP. Dankzij deze recyclage dient er jaarlijks ongeveer 100.000 ton minder kalksteen te worden gewonnen.
Vermindering van CO₂-uitstoot
Vermindering van de CO₂-uitstoot van cementproductie met ten minste 20 % door een deel van de CO₂-uitstoot van de klinkerproductie af te vangen en op te slaan in de RFCP en door verdere CO₂-reductie door klinker te vervangen door gecarbonateerd RFCP in het uiteindelijke cement.
Vermindering van de intrinsieke (grijze) energie
Vermindering van de intrinsieke (grijze) energie, d.w.z. de totale energie die nodig is om een product te produceren, van het uiteindelijke cement met ten minste 15%, waarbij ook rekening wordt gehouden met het CCU-proces.
- Vestigingen
Twee verschillende
vestigingen
in België
Hemiksem
De nieuwe vezelcement-recyclagefabriek zal worden gebouwd in Hemiksem (Antwerpen), op een voormalige locatie voor beton- en slibrecyclage, een ideale locatie vanwege de centrale ligging nabij belangrijke Etex-fabrieken en de directe toegang tot waterwegen, waardoor efficiënt transport van de gerecycleerde RFCP per boot mogelijk is.
Lixhe
De geforceerde carbonatatie-eenheid zal worden geïnstalleerd in de cementfabriek van Heidelberg Materials in Lixhe, waar ook de productie van circulair, koolstofarm cement uit gerecycleerde gecarbonateerde vezelcementpasta (cRFCP) zal plaatsvinden. De site in Lixhe, gelegen in Oost-België, in de provincie Luik, profiteert van directe toegang tot belangrijke spoor- en snelwegnetwerken, evenals het Albertkanaal, waardoor efficiënt cementtransport per schip mogelijk is. Sinds 1950 combineert de site twee steengroeven (Loën en Romont), een klinkerproductie-eenheid en een maalcentrum. Het herbergt ook geavanceerde laboratoria die grondstoffen, brandstoffen, vervangingsmiddelen en elke fase van het productieproces controleren. Met een jaarlijkse capaciteit van 1,4 miljoen ton klinker en 1,5 miljoen ton cement is Lixhe een belangrijke speler in de regio. Ongeveer 80% van het cement wordt in bulk geleverd, waarvan 30% via waterwegen wordt vervoerd. Lixhe is ook toonaangevend op het gebied van duurzaamheid: het is de eerste cementfabriek in de Benelux die de CSC Platinum-certificering heeft ontvangen, de hoogste erkenning voor verantwoorde en duurzame cementproductie.
- Het LIFE-programma
Ondersteund door het LIFE-programma
Het LIFE-programma is het belangrijkste financieringsinstrument van de Europese Unie voor de ondersteuning van innovatieve projecten die milieubescherming, klimaatactie en de overgang naar een duurzame economie bevorderen. Het sluit nauw aan bij de doelstellingen van de Europese Green Deal en helpt publieke en private actoren bij de implementatie van concrete oplossingen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, de biodiversiteit te behouden, het beheer van hulpbronnen te verbeteren en de overgang naar circulaire modellen te versnellen. Het financiert proefprojecten, grootschalige industriële demonstratieprojecten en impactvolle, reproduceerbare oplossingen, waarbij de EU-cofinanciering tot 60 % van de subsidiabele kosten bedraagt.
- Timeline
Van proefproject
naar industrie
Mei 2025 – Start van het project
- Het CEMLOOP XL-project gaat van start en loopt 54 maanden, tot oktober 2029.
Medio 2025 – Start van Etex en Heidelberg Materials
- Etex begint met het ontwerpen van een proefproject voor de recyclage van vezelcement.
- Heidelberg Materials begint met voorbereidende studies voor de CCLIX-carbonatatiepiloot.
Medio 2026 – Recyclagefabriek in gebruik genomen
- De nieuwe recyclagefabriek in Hemiksem wordt naar verwachting in gebruik genomen.
2028 – Belangrijke mijlpalen
- Etex streeft naar officiële erkenning van het gerecycleerde materiaal.
- Heidelberg Materials neemt zijn carbonatatiepilootproject in gebruik.
- November: Beide processen worden synergetisch in gebruik genomen. Etex recycleert vezelcementafval, Heidelberg valoriseert het door middel van carbonatatie.
2028–2029 – Industriële uitrol
- Het geïntegreerde proces ondersteunt de ontwikkeling van koolstofarme cementen met gecertificeerd gerecycleerd materiaal, met technische validatie voorafgaand aan de marktintroductie.
- FAQ
Antwoorden op uw vragen
Is de productie van RFCP of de geforceerde carbonatatie ervan gevaarlijk voor omwonenden van de vestigingen van Etex of Heidelberg Materials?
Het CEMLOOP XL-project is ontworpen om te voldoen aan strenge nationale en Europese milieu- en veiligheidsvoorschriften. Dit omvat het verkrijgen van de nodige vergunningen en, indien nodig, het uitvoeren van milieueffectbeoordelingen. Aangezien de vergunningen nog in behandeling zijn, zullen er geen activiteiten worden gestart voordat alle wettelijke goedkeuringen zijn verkregen. Het project wordt daarom uitgevoerd binnen een regelgevend kader dat de openbare veiligheid waarborgt.
Zullen er geluidsoverlast, visuele hinder of geurhinder zijn als gevolg van de werking van de nieuwe installaties?
Het CEMLOOP XL-project heeft vanaf de ontwerpfase maatregelen genomen om geluidsoverlast, visuele hinder of geurhinder te voorkomen. De installaties zijn onderworpen aan strenge milieuvergunningen, die de bescherming van de omwonenden waarborgen. Deze vergunningen worden momenteel beoordeeld en moeten worden verleend voordat het project kan worden uitgevoerd.
Zal het CEMLOOP XL-project leiden tot meer wegverkeer rond de vestigingen?
Het CEMLOOP XL-project hanteert een verantwoorde logistieke aanpak om transportgerelateerde overlast te beperken. De materiaalstromen worden gecentraliseerd en geoptimaliseerd om het wegverkeer rond de locaties te verminderen. Op lange termijn zal het gebruik van transport over water het vrachtverkeer verder verminderen. De definitieve logistieke plannen zijn afhankelijk van de goedkeuring van de vergunningen.
Zal het CEMLOOP XL-project (lokale) banen creëren?
Het CEMLOOP XL-project zal een aanzienlijke impact hebben op zowel directe als indirecte werkgelegenheid. Het zal helpen om banen bij Heidelberg Materials en Etex te behouden en tegelijkertijd nieuwe banen creëren dankzij de diversificatie van de activiteiten op de locaties. De replicatie van het project zal naar verwachting ook tientallen nieuwe banen opleveren in de cement, -recyclage- en bouwsector. Op langere termijn kan de ontwikkelde carbonatietechnologie worden toegepast in andere industrieën, waardoor de sociaaleconomische impact in heel Europa wordt versterkt. Het creëren van banen is afhankelijk van de succesvolle goedkeuring van de benodigde vergunningen.
What is the total amount of investment?
Het CEMLOOP XL-project beschikt over een aanzienlijk budget, dat medegefinancierd wordt door de Europese Unie via het LIFE-programma en aangevuld wordt met industriële investeringen. Aangezien de technische studies nog lopende zijn, is het totale bedrag nog niet definitief vastgesteld. De partners zijn er echter vast van overtuigd dat deze investering essentieel is om de circulaire economie en decarbonisatie te bevorderen. Zij beschouwen dit initiatief als een maatschappelijke verantwoordelijkheid om de ecologische transitie te ondersteunen.